Strata ma wartość — ale tylko przez pięć lat
Zły rok na giełdzie nie tylko boli. Daje Ci też coś w zamian: stratę, którą możesz obniżyć podatek od zysków w kolejnych pięciu latach.
Haczyk polega na tym, że nic nie dzieje się samo. Urząd skarbowy nie przeniesie straty za Ciebie, a zasady, ile możesz odliczyć w danym roku, są surowsze, niż większość osób zakłada. Ten poradnik przeprowadzi Cię przez nie krok po kroku.
Jeśli inwestujesz w kryptowaluty, ten tekst nie jest dla Ciebie. W krypto nie ma „straty" — jest nadwyżka kosztów, a zasady są dużo korzystniejsze. Zobacz Straty krypto: to nie strata, to koszt.
Krok 1: rok straty — poz. 29
Strata powstaje w części C formularza, gdy łączne koszty (poz. 27) są wyższe niż łączny przychód (poz. 26). Różnicę wpisujesz wtedy w poz. 29 (strata), a poz. 28 (dochód) zostawiasz z 0.
To wszystko, co robisz w roku straty. Podatku do zapłaty nie ma, ale zeznanie i tak musisz złożyć. Broszura Ministerstwa Finansów pozwala odliczyć tylko straty, które podatnicy „wykazali" za wcześniejsze lata. Jeśli w złym roku nie złożysz zeznania, później nie będzie czego odliczać.
Co mówią przepisy
Poz. 30 znajduje się w części D. Według broszury w zeznaniu za 2025 r. możesz odliczyć straty z lat 2020–2024 z tytułu:
- odpłatnego zbycia papierów wartościowych (akcji, ETF-ów, obligacji) i realizacji praw z nich wynikających,
- sprzedaży krótkiej (zbycia pożyczonych papierów wartościowych),
- odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych i realizacji praw z nich wynikających,
- odpłatnego zbycia udziałów (akcji) w spółkach lub udziałów w spółdzielni,
- objęcia udziałów (akcji) w zamian za wkład niepieniężny.
Jest jeden wyjątek — tytuły uczestnictwa w funduszach kapitałowych (umorzenie, odkupienie lub wykupienie jednostek funduszu). Tu broszura pozwala odliczyć tylko stratę z 2024 r.
Ile możesz odliczyć, wynika z art. 9 ust. 3 ustawy o PIT. Wybierasz jedną z dwóch metod:
| Metoda 1: zasada 50% | Metoda 2: odliczenie jednorazowe | |
|---|---|---|
| Jak działa | Odliczasz w kolejnych 5 latach | Odliczasz raz, w jednym z kolejnych 5 lat |
| Limit w jednym roku | 50% straty | Do 5 000 000 zł |
| Co z resztą | Przechodzi na pozostałe lata, maks. 50% rocznie | Przechodzi na pozostałe lata, maks. 50% rocznie |
Obie metody łączy jeden limit: kwota z poz. 30 nie może przekroczyć kwoty z poz. 28. Stratę odliczasz tylko od dochodu, który faktycznie masz. Strata nie da Ci zwrotu ani nie sprawi, że dochód będzie ujemny.
Odliczenie jednorazowe to nie opcja dla milionerów
Limit 5 mln zł sprawia, że metoda 2 brzmi jak coś dla dużych inwestorów. W praktyce jest odwrotnie. U niemal każdego inwestora detalicznego cała strata mieści się w 5 mln, więc metoda 2 oznacza po prostu: odlicz od razu tyle, na ile pozwala dochód, bez limitu 50%.
Pięć lat mija
Każda strata ma własne pięcioletnie okno, liczone od roku następującego po roku straty.
| Strata z roku | Ostatnie zeznanie, w którym ją odliczysz |
|---|---|
| 2020 | za 2025 (składane w 2026) |
| 2021 | za 2026 |
| 2022 | za 2027 |
| 2023 | za 2028 |
| 2024 | za 2029 |
Zeznanie za 2025 r. to ostatnia szansa na odliczenie straty z 2020 r. Co nie zostanie do tego czasu odliczone, przepada.
Jeśli masz straty z kilku lat, prowadź je osobno — każdą z własną kwotą, własnym limitem 50% i własną datą ważności. W formularzu poz. 30 pokazuje tylko sumę odliczaną w danym roku.
Przykład krok po kroku
W 2024 r. sprzedałeś ETF ze stratą. W zeznaniu za 2024 r. w poz. 29 wykazałeś 30 000 zł.
W 2025 r. poszło lepiej: ze sprzedaży akcji masz 20 000 zł dochodu (poz. 28).
Metoda 1: zasada 50%
| Poz. | Co to jest | Kwota |
|---|---|---|
| 28 | Dochód w 2025 r. | 20 000 |
| 30 | Odliczona strata (maks. 50% × 30 000) | 15 000 |
| 31 | Podstawa: 20 000 − 15 000 | 5 000 |
| 33 | Podatek: 5 000 × 19% | 950 |
Do odliczenia później: 15 000 zł, w latach 2026–2029.
Metoda 2: odliczenie jednorazowe
| Poz. | Co to jest | Kwota |
|---|---|---|
| 28 | Dochód w 2025 r. | 20 000 |
| 30 | Odliczona strata (bez limitu 50%, ale nie więcej niż poz. 28) | 20 000 |
| 31 | Podstawa | 0 |
| 33 | Podatek | 0 |
Do odliczenia później: 10 000 zł, w latach 2026–2029 — ale teraz maksymalnie 15 000 zł rocznie (50% pierwotnej straty).
Ile był wart ten wybór
Metoda 2 oszczędza 950 zł w tym roku. Łączna kwota straty jest taka sama — metoda 2 po prostu pozwala wykorzystać ją wcześniej. A wcześniej znaczy też mniejsze ryzyko, że strata przepadnie, jeśli kolejne lata będą spokojne.
Pamiętaj, że odliczenie jednorazowe jest jednorazowe: z danej straty skorzystasz z niego tylko raz. Potem w każdym kolejnym roku wraca limit 50%.
Strata zostaje w swoim koszyku
Strata z akcji obniża wyłącznie dochód z części C — ze sprzedaży akcji, ETF-ów, obligacji, instrumentów pochodnych i jednostek funduszy. Nie obniży:
- dochodu z krypto (część E) — to osobny koszyk z własnymi zasadami kosztów,
- dywidend ani odsetek (część G) — te są opodatkowane ryczałtem, bez żadnych odliczeń,
- wynagrodzenia ani dochodu z działalności.
Działa to też w drugą stronę: nadwyżka kosztów krypto nie pomoże przy zysku z akcji. Więcej o dwóch koszykach w Co można odliczyć w PIT-38?.
Gdzie dokładnie wpisać te liczby
| Poz. | Co wpisujesz |
|---|---|
| 29 | Stratę, w roku, w którym powstała (część C) |
| 30 | Straty z lat 2020–2024 odliczane w tym roku — nigdy więcej niż poz. 28 (część D) |
| 31 | Poz. 28 minus poz. 30, po zaokrągleniu do pełnych złotych |
| 32 | Stawka: 19% |
| 33 | Poz. 31 × 19% |
Podstawę w poz. 31 zaokrąglasz do pełnych złotych: końcówki poniżej 50 groszy pomijasz, a 50 groszy i więcej podwyższasz do pełnego złotego.
Najczęstsze błędy
- Brak zeznania w roku straty. „Nic nie zarobiłem, więc nie ma czego składać". Jest: bez poz. 29 w złożonym zeznaniu straty dla urzędu po prostu nie ma.
- Odliczenie 100% przy metodzie 1. Zasada 50% ogranicza każdy rok do połowy pierwotnej straty, a nie połowy tego, co zostało.
- Więcej w poz. 30 niż w poz. 28. Nadwyżka nie przechodzi dalej jako większa strata — po prostu jest niedozwolona.
- Odliczanie straty z akcji od krypto. Inna część formularza, inny koszyk.
- Zapomniany termin. Straty z 2020 r. nie odliczysz po zeznaniu za 2025 r.
- Pomylone lata strat. Prowadź prostą tabelkę: rok, pierwotna kwota, ile już odliczone, ile zostało, do kiedy.
Zanim złożysz zeznanie
- Czy w każdym roku straty złożyłeś zeznanie z kwotą w poz. 29?
- Czy masz pod ręką te zeznania (albo ich UPO)?
- Czy dla każdej straty wybrałeś metodę — zasadę 50% albo odliczenie jednorazowe?
- Czy kwota w poz. 30 nie przekracza poz. 28?
- Czy masz stratę z 2020 r.? To ostatni rok, żeby ją wykorzystać.
- Czy zaktualizowałeś tabelkę o to, co zostaje na kolejny rok?
Zeznanie za 2025 rok składasz od 15 lutego do 30 kwietnia 2026 r.
Ten tekst ma charakter edukacyjny i powstał na podstawie broszury informacyjnej Ministerstwa Finansów do zeznania PIT-38 za 2025 r. oraz art. 9 ust. 3 ustawy o PIT. Nie zastępuje porady podatkowej.