🧾 Wstęp
Inwestowanie w ETF-y (Exchange-Traded Funds) przez platformy takie jak Revolut, eToro czy Interactive Brokers to świetny sposób na budowanie majątku. Jednak sezon podatkowy w Polsce potrafi zamienić ten entuzjazm w ból głowy.
W przeciwieństwie do polskich domów maklerskich, zagraniczni brokerzy często nie wystawiają formularza PIT-8C. Oznacza to, że masz prawny obowiązek samodzielnie obliczyć i wykazać swoje zyski kapitałowe oraz dywidendy w formularzu PIT-38.
Nie martw się — to mniej skomplikowane niż myślisz. Ten poradnik wyjaśnia, prostym językiem, jak:
- Obliczyć zysk lub stratę ze sprzedaży ETF-ów.
- Poprawnie rozliczyć dywidendy.
- Zastosować właściwy kurs średni NBP dla każdej transakcji.
- Dokładnie wyliczyć 19% podatek od zysków kapitałowych.
🧩 Podstawy: Jak opodatkowane są ETF-y
Inwestując w ETF-y, generujesz zazwyczaj dwa rodzaje przychodów. Oba trafiają do PIT-38, ale do różnych sekcji:
- Zyski Kapitałowe: Pieniądze zarobione na sprzedaży ETF drożej, niż go kupiłeś.
- Gdzie wpisać: Część C formularza PIT-38.
- Dywidendy: Wypłaty gotówkowe z zysku funduszu.
- Gdzie wpisać: Część G formularza PIT-38.
Kluczowa zasada: Wszystkie kwoty musisz przeliczyć na PLN (polskie złote), niezależnie od tego, czy Twoje konto jest w EUR, USD czy GBP.
🧮 Przykład z życia: Sprzedaż + Dywidenda
Przeanalizujmy realistyczny scenariusz, aby zobaczyć, jak wygląda matematyka podatkowa. Załóżmy, że jesteś polskim rezydentem podatkowym korzystającym z zagranicznego brokera.
Scenariusz:
| Data | Zdarzenie | Kwota (EUR) | Szczegóły |
|---|---|---|---|
| 1 Mar 2024 | Kupno 10 jednostek po €100 | €1 000 | + €2 prowizji |
| 1 Lip 2024 | Dywidenda | €20 | 15% podatku u źródła (€3) |
| 1 Wrz 2024 | Sprzedaż 10 jednostek po €110 | €1 100 | + €2 prowizji |
Oto jak krok po kroku przygotować to do zeznania podatkowego.
🚀 Krok 1: Oblicz zyski kapitałowe (Sprzedaż)
Twój dochód do opodatkowania to po prostu Przychód minus Koszty uzyskania przychodu.
1. Oblicz Przychód
To kwota brutto, którą otrzymałeś ze sprzedaży.
- Wartość sprzedaży: €1 100
- Kurs wymiany: Użyj średniego kursu NBP z ostatniego dnia roboczego przed sprzedażą (30 Sie 2024).
- Kurs: 4,60 PLN/EUR
$$ 1 100 \text{ EUR} \times 4,60 = \mathbf{5 060 \text{ PLN}} $$
2. Oblicz Koszty (Koszty Uzyskania Przychodu)
Obejmują cenę zakupu oraz prowizje zapłacone przy kupnie i sprzedaży.
- Zakup: €1 002 (€1 000 cena + €2 prowizja) z dnia 29 Lut (dzień przed 1 Mar).
- Kurs (29 Lut): 4,40 PLN/EUR
- Koszt: $1 002 \times 4,40 = \mathbf{4 409 \text{ PLN}}$
- Prowizja przy sprzedaży: €2 z dnia 30 Sie.
- Kurs (30 Sie): 4,60 PLN/EUR
- Koszt: $2 \times 4,60 = \mathbf{9 \text{ PLN}}$
Łączne koszty: $4 409 + 9 = \mathbf{4 418 \text{ PLN}}$
3. Twój Dochód (Zysk)
$$ 5 060 \text{ (Przychód)} - 4 418 \text{ (Koszty)} = \mathbf{642 \text{ PLN}} $$
Należny podatek (19%): $642 \times 0,19 = \mathbf{122 \text{ PLN}}$
💰 Krok 2: Rozlicz Dywidendy
Dywidendy są nieco bardziej skomplikowane, ponieważ często płacisz już część podatku za granicą (np. 15% w USA) i musisz dopłacić różnicę w Polsce.
- Dywidenda Brutto: €20
- Podatek zapłacony za granicą: €3
- Kurs wymiany: Kurs NBP z 28 Cze (dzień przed 1 Lip) = 4,55 PLN/EUR
Obliczenia
- Dywidenda Brutto w PLN: $20 \times 4,55 = \mathbf{91 \text{ PLN}}$
- Podatek zagraniczny w PLN: $3 \times 4,55 = \mathbf{13,65 \text{ PLN}}$
- Podatek należny w Polsce (19%): $91 \times 0,19 = \mathbf{17,29 \text{ PLN}}$
Zasada odliczenia
Możesz odliczyć podatek zapłacony za granicą od polskiego podatku, ale tylko do wysokości polskiej stawki 19%.
Ostateczny podatek do dopłaty: $$ 17,29 \text{ (Należny)} - 13,65 \text{ (Zapłacony)} = \mathbf{3,64 \text{ PLN}} $$
Jesteś winien urzędowi skarbowemu 3,64 PLN.
📝 Krok 3: Wypełnienie PIT-38
Oto dokładnie, gdzie wpisać te liczby w formularzu.
Sekcja C: Odpłatne zbycie papierów wartościowych
| Nr Pola | Co wpisać | Wartość (PLN) |
|---|---|---|
| 22 | Przychód | 5 060 |
| 23 | Koszty uzyskania przychodów | 4 418 |
| 26 | Dochód | 642 |
| 31 | Należny podatek | 122 |
Sekcja G: Dywidendy i inne udziały
| Nr Pola | Co wpisać | Wartość (PLN) |
|---|---|---|
| 44 | Zryczałtowany podatek (19%) | 17,29 |
| 46 | Podatek zapłacony za granicą | 13,65 |
| 47 | Różnica (Do zapłaty) | 3,64 |
⚠️ Najczęstsze pułapki
- ❌ Zła data kursu: Zawsze używaj kursu NBP z dnia roboczego poprzedzającego transakcję. Jeśli transakcja była w poniedziałek, użyj kursu z piątku.
- ❌ Ignorowanie małych dywidend: "To tylko €1, na pewno ich to nie obchodzi?" Obchodzi. Każdy dochód musi być zgłoszony.
- ❌ Zapominanie o prowizjach: Opłaty obniżają Twój podatek. Nie zostawiaj pieniędzy na stole!
- ❌ Sumowanie walut: Nie sumuj razem EUR i USD. Przelicz każdą pojedynczą transakcję na PLN, a dopiero potem sumuj złotówki.
✅ Podsumowanie
W tym przykładzie Twoje zobowiązanie podatkowe wynosi:
- Podatek od zysków: 122 PLN
- Podatek od dywidend: 4 PLN (zaokrąglone)
- Razem do zapłaty: 126 PLN
Wypełnienie PIT-38 dla zagranicznych ETF-ów wymaga trochę pracy, ale gdy zrozumiesz mechanizm, staje się to proste. Pamiętaj: trzymaj porządek w dokumentach, używaj właściwych kursów, a w razie wątpliwości skonsultuj się z doradcą podatkowym.
Zastrzeżenie: Ten artykuł ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady podatkowej. Przepisy mogą ulec zmianie, dlatego zawsze sprawdzaj oficjalne źródła.